Biskup podkreślał, jak trudne były losy zesłańców i ich rodzin. „Ich szeregi wykruszyły się już niemal całkowicie. Wielu z zesłania nigdy nie wróciło, niektórzy nawet tam nie dotarli – umarli, zanim wyruszyli, albo po drodze. Jeszcze inni żyją na Syberii do dziś, bo z różnych powodów nie mają możliwości powrotu do ojczyzny”.

Uroczystości upamiętniające ofiary sowieckich deportacji odbyły się w Bielsku Podlaskim 8 lutego, niemal w przededniu rocznicy pierwszej masowej wywózki, która miała miejsce 10 lutego 1940 roku.

W kościele pw. Najświętszej Opatrzności Bożej zebranych parafian i gości – w tym kapłanów z bp. Piotrem Sawczukiem na czele – powitał proboszcz parafii – ks. prał.  Zbigniew Karolak, inicjator budowy Monumentu-Pomnika dedykowanego rodzinom z Bielska Podlaskiego i okolic, wywiezionym na Sybir w latach 1940–1941 oraz 1944–1945.

W podniosły, patriotyczny nastrój wprowadził zgromadzonych program zatytułowany „Golgota Sybiru”, przygotowany przez dzieci z Przedszkola na Hołowiesku, wspólnoty parafialne oraz seniorów z działającej przy parafii Przystani Opatrzności.

Następnie historyk Zbigniew Romaniuk, przedstawiciel Fundacji Ochrony Dziedzictwa Ziemi Bielskiej, wygłosił prelekcję na temat wywózek na Sybir. Przybliżył tragiczne losy mieszkańców regionu deportowanych przez władze sowieckie. Zwracał uwagę na początki zesłań sięgające czasów Konfederacji Barskiej, nasilające się po Powstaniu Listopadowym i Styczniowym oraz przybierające ogromne rozmiary w okresie II wojny światowej. Była to poruszająca i ważna lekcja historii, wprowadzająca zebranych w dalszą część uroczystości.

Centralnym punktem obchodów była Msza św. sprawowana w kościele pw. Opatrzności Bożej pod przewodnictwem bp. Piotra. W Eucharystii polecano Panu Bogu ofiary zesłań, ich rodziny oraz wszystkich, którzy doświadczyli dramatów związanych z deportacjami.

Po wspólnej modlitwie nastąpiło uroczyste poświęcenie Monumentu–Pomnika. Prowadzenie tej części uroczystości przejął bielszczanin Piotr Daniło, który, dziękując wszystkim gościom za obecność, w sposób szczególny wyraził wdzięczność ks. prał. Zbigniewowi Karolakowi, podkreślając jego trud i zaangażowanie w realizację tej inicjatywy.

O znaczeniu pielęgnowania pamięci o przodkach, którego symbolem jest Pomnik–Monument, mówili przy pomniku poseł na Sejm RP Dariusz Piontkowski oraz burmistrz Bielska Podlaskiego Piotr Wawulski. Kwiaty złożył również Marcin Zwolski, przedstawiciel Muzeum Pamięci Sybiru.    Goście podkreślali, jak istotne są lokalne inicjatywy ukazujące losy konkretnych osób i rodzin dotkniętych tragedią Sybiru.

Biskup poświęcił pomnik, a po przecięciu wstęgi składano kwiaty. Wiązankę przed tablicą upamiętniającą Sybiraków złożyły dzieci. Gest ten miał szczególną wymowę. Wieniec przynieśli seniorzy i przekazali go dzieciom, kolejnemu pokoleniu strażników pamięci.

Jak podkreślał ks. Zbigniew Karolak, kształt pomnika jest wynikiem zaangażowania mieszkańców regionu, którzy zgłaszali się z informacjami o swoich bliskich – Sybirakach. Dzięki temu na tabliczkach umieszczane są nazwiska kolejnych osób dotkniętych tragedią zesłań. Pomnik można rozbudowywać, dodając kolejne tabliczki z nazwiskami Sybiraków. Każdy, kto chciałby przekazać dane swoich bliskich, może skontaktować się w tej sprawie z parafią.

Zwieńczeniem uroczystości była wspólna agapa w Dworku Smulskich, stanowiąca okazję do rozmów, wspomnień i integracji uczestników wydarzenia. Niedzielne obchody stały się nie tylko aktem pamięci, ale także ważnym świadectwem wspólnoty i troski o zachowanie lokalnej historii.

W odsłonięciu pomnika uczestniczyli również Witold i Bożena Sysułowie. Jak podkreślają, przyszli z potrzeby serca i planują upamiętnić na pomniku osoby ze swojej rodziny. Takie deklaracje pokazują, że monument będzie się rozrastał, a pamięć o Sybirakach nadal przekazywana i pielęgnowana.

Pomnik znajduje się przy parafii pw. Najświętszej Opatrzności Bożej w Bielsku Podlaskim. Obok wspólnej tablicy pamiątkowej umieszczono na nim tabliczki z nazwiskami konkretnych osób wywiezionych na Syberię w czasie II wojny światowej. Konstrukcja pomnika umożliwia dodawanie kolejnych tabliczek. Osoby chcące w ten sposób upamiętnić swoich bliskich mogą kontaktować się bezpośrednio z parafią oraz proboszczem, ks. Zbigniewem Karolakiem.

tekst i zdjęcia – Agnieszka Bolewska-Iwaniuk