Modlitwa różańcowa, powszechnie znana i wielokrotnie polecana przez papieży, zyskała popularność dzięki wspólnotowej formie modlitwy, zainicjowanej przez Paulinę Jaricot w Lyonie w 1826 r. Założone przez nią Stowarzyszenie Żywego Różańca zatwierdził papież Grzegorz XVI konstytucją Benedicentes Domino w 1832 r. W Polsce praktyka Żywego Różańca stała się znana już pod koniec XIX wieku.

Niniejszy statut ma służyć osobom zjednoczonym we wspólnym odmawianiu różańca, by odkrywając głębię tej modlitwy i sięgając do korzeni tej właśnie formy jej praktykowania, zyskiwali, za zachętą św. Jana Pawła II, „sposobność duchową i pedagogiczną do osobistej kontemplacji, formacji Ludu Bożego i nowej ewangelizacji” (RVM 3).

Stowarzyszenie to nosi nazwę „Różańca”, gdyż jego członkowie, podzieleni na grupy po dwadzieścia osób, odmawiają go codziennie, każdy jeden dziesiątek, a także dlatego, że każda grupa składa się z tylu osób, ile jest tajemnic w różańcu.

Stowarzyszenie nazywa się „Żywym”, gdyż liczba osób, które się nań składają, niejako wprawia je w działanie poprzez ciągłe recytowanie modlitw, które czerpią swą skuteczność z rozważania tajemnic Jezusa i Maryi, czy to w celu nawrócenia grzeszników, czy doskonalenia sprawiedliwych. Zwie się je „Żywym”, gdyż ci, którzy go tworzą, są zastępowani przez kolejnych, gdy ci umierają, bądź gdy zeń odchodzą.

POSTANOWIENIA OGÓLNE

1. Stowarzyszenie Żywy Różaniec, zwane dalej: Żywym Różańcem, jest prywatnym stowarzyszeniem wiernych o charakterze modlitewnym i formacyjnym, działającym na terenie całej Polski, nieposiadającym osobowości prawnej.
2. W swojej działalności Żywy Różaniec kieruje się postanowieniami Kodeksu Prawa Kanonicznego, szczególnie tymi, które dotyczą prywatnych stowarzyszeń wiernych (kan. 321-326), oraz uchwałami Konferencji Episkopatu Polski w sprawach jego dotyczących.
3. Działalność Stowarzyszenia Żywy Różaniec na terenie poszczególnych diecezji odbywa się za zgodą biskupa diecezjalnego.
4. Stowarzyszenie Żywy Różaniec posiada jako oznaczenie graficzne logotyp w kolorze niebieskim na tle białym, w formie językowej polskiej (załącznik nr 1).

ISTOTA I DUCHOWOŚĆ

1. Żywy Różaniec jest wspólnotą osób, z których każda zobowiązuje się do codziennego rozważania jednej tajemnicy różańcowej. Liczba osób we wspólnocie podstawowej odpowiada liczbie tajemnic różańca świętego.
2. Zgodnie z pragnieniem założycielki Żywego Różańca, Pauliny Jaricot, która chciała „uczynić różaniec modlitwą wszystkich” i „poprzez różaniec odnowić wiarę”, Żywy Różaniec podkreśla wspólnotowy charakter rozważania tajemnic różańcowych. Choć każdy z członków Żywego Różańca modli się tajemnicą, która jemu przypadła, w miejscu i czasie przez siebie wybranym, to jednak istotną dla Żywego Różańca jest więź modlitewna, rozumiana jako świadomość wspólnej modlitwy w podjętych intencjach.
3. Dla podkreślenia wspólnoty modlitwy członkowie Żywego Różańca, tam gdzie jest to możliwe, przynajmniej raz w miesiącu zbierają się na wspólną modlitwę.
4. Zaleca się tworzenie ścisłych więzów między członkami Żywego Różańca, tak aby uwypuklić wspólnotowy charakter Kościoła.
5. W łączności z całym Kościołem Żywy Różaniec podejmuje jako główną intencję swoich modlitw intencje polecane przez Ojca Świętego w Papieskiej Światowej Sieci Modlitwy i inne intencje podawane przez papieża oraz intencje polecane przez biskupa miejsca.
6. Mając na uwadze to, co zostało powiedziane w ust. 1-3, zgodnie z zamysłem założycielki Pauliny Jaricot program duchowy Żywego Różańca obejmuje:

1. wypraszanie miłosierdzia Bożego przez wstawiennictwo Maryi, Matki Bożej;
2. troskę o wzrost wiary w duszach ludzkich;
3. krzewienie modlitwy różańcowej;
4. wspieranie misyjnej działalności Kościoła;
5. troskę o wierność nauczaniu Kościoła – za wzorem św. Dominika.

STRUKTURA

1. Stowarzyszenie Żywego Różańca podlega Konferencji Episkopatu Polski, która zatwierdza jego statut i wybiera moderatora krajowego spośród trzech kandydatów, których przedstawia Konferencja Moderatorów Diecezjalnych. Kadencja moderatora krajowego trwa 5 lat; może pełnić tę funkcję przez dwie kolejne kadencje.
2. Konferencję Moderatorów Diecezjalnych tworzą wszyscy moderatorzy diecezjalni oraz członkowie zarządu.
3. Konferencja Moderatorów Diecezjalnych w głosowaniu zwyczajnym wyłania zarząd Stowarzyszenia, w skład którego wchodzi: pięciu moderatorów diecezjalnych oraz przedstawiciel Papieskich Dzieł Misyjnych, przedstawiciel redakcji czasopisma formacyjnego, jakim dla Żywego Różańca jest miesięcznik „Różaniec” i przedstawiciel wspólnoty, o której mowa w punkcie 13 tegoż paragrafu. Kadencja zarządu trwa 5 lat. Moderatorzy diecezjalni mogą być wybierani do zarządu kolejno przez dwie kadencje.
4. Przewodniczącym zarządu Stowarzyszenia i Konferencji Moderatorów Diecezjalnych jest moderator krajowy.
5. Siedzibą Stowarzyszenia Żywego Różańca i zarządu jest Dom Wydawnictwa Sióstr Loretanek w Warszawie, ul. L. Żeligowskiego 16/20.
6. Na terenie diecezji Żywy Różaniec podlega biskupowi miejsca, który mianuje moderatora diecezjalnego oraz określa sposób współpracy między wspólnotami Żywego Różańca.
7. W parafii grupy Żywego Różańca podlegają władzy proboszcza, który sprawuje ją osobiście lub przez wyznaczonego kapłana, zwanego moderatorem parafialnym.
8. Wspólnoty Żywego Różańca powstałe przy szkołach, wspólnotach zakonnych oraz innych ośrodkach pozostają w łączności z proboszczem parafii, na terenie której powstały.
9. Róże różańcowe powstałe w przestrzeni internetowej lub w inny sposób, mogą być włączone do Żywego Różańca jeżeli przyjmują jego statut. Inicjator czy założyciel takiej róży/koła współpracuje z proboszczem parafii, do której należy.
10. Podstawową jednostką Żywego Różańca jest wspólnota dwudziestu osób zwana „różą” lub „kołem”. Na czele róży/koła stoi zelator/zelatorka wyłaniany/wyłaniana według miejscowej tradycji.
11. Wszyscy zelatorzy w parafii tworzą Parafialną Radę Żywego Różańca, która może spośród siebie wybrać osobę koordynującą ich pracę, zwaną zelatorem parafialnym.
12. Członkowie Żywego Różańca posługują się Ceremoniałem Żywego Różańcai Modlitewnikiem Żywego Różańca zatwierdzonym przez właściwą władzę kościelną.
13. Do Stowarzyszenia Żywy Różaniec mogą być formalnie włączone inne wspólnoty różańcowe (jak np. wspólnota „Różaniec Rodziców”), które akceptują statut Stowarzyszenia Żywy Różaniec i na pisemną prośbę tej wspólnoty będą przyjęte przez Konferencję Moderatorów Diecezjalnych do niniejszego Stowarzyszenia. Wspólnoty te mogą zachować swoje cele, reguły działania i nazewnictwo oraz charakteryzujące ich logo, dołączając do niego logo Stowarzyszenia Żywy Różaniec.
14. Kadencja osób wybranych do pełnienia funkcji moderatora krajowego i zarządu na 3 lata z dniem wejścia w życie znowelizowanego statutu zostaje przedłużona do 5 lat liczonych od dnia wyboru.

PRZYNALEŻNOŚĆ

1. Do Żywego Różańca może należeć każdy ochrzczony, który tego prawa nie został pozbawiony przez prawo kościelne.
2. Do Żywego Różańca przystępuje osoba przez wyrażenie swej decyzji wobec zelatora/zelatorki lub proboszcza czy moderatora parafialnego.
3. Ten, kto został przyjęty do Żywego Różańca, nie może być z niego usunięty, chyba że inaczej o tym mówi prawo kanoniczne.
4. Przynależność do Żywego Różańca nie wyklucza przynależności do innych stowarzyszeń i ruchów o charakterze modlitewnym, formacyjnym czy apostolskim.

ZADANIA I OBOWIĄZKI

1. Zadania i obowiązki członków Żywego Różańca:

1. codzienne rozważanie jednej wyznaczonej tajemnicy różańca świętego; opuszczenie tej modlitwy nie sprowadza grzechu ciężkiego;
2. udział w miesięcznym spotkaniu formacyjnym połączonym ze zmianą tajemnic lub zmiana samodzielna według wskazań zelatora/zelatorki;
3. uczestnictwo w życiu sakramentalnym Kościoła;
4. rozszerzanie czci Najświętszej Maryi Panny przykładem życia i działalnością apostolską, zwłaszcza przez krzewienie modlitwy różańcowej;
5. odważne stawanie w obronie wiary;
6. udział w pogrzebie członka Żywego Różańca należącego do tej samej róży/ koła;
7. kapłani należący do Stowarzyszenia ofiarowują raz w roku Ofiarę Mszy świętej w intencji Żywego Różańca;
8. osoby zakonne ofiarowują w tej samej intencji jedną Komunię świętą w roku.

2. Zadania i obowiązki zelatora/zelatorki:

1. dba o swoje życie duchowe i formację osobistą;
2. troszczy się o prawdziwego ducha modlitwy we wspólnocie;
3. czuwa nad pełnym składem osobowym róży/koła oraz koordynuje comiesięczną wymianę tajemnic;
4. zachęca członków do gorliwej działalności apostolskiej, zwłaszcza wśród chorych i ubogich;
5. utrzymuje stałą łączność między kapłanem odpowiedzialnym za Żywy Różaniec a różą/kołem i między różami/kołami;
6. odwiedza chorych członków róży/koła;
7. zbiera składki na Mszę świętą, dzieła charytatywne, misje i inne cele.

3. Zadania i obowiązki moderatora parafialnego:

1. przyjmuje członków do Żywego Różańca i prowadzi Parafialną Księgę Żywego Różańca;
2. dba o formację zelatorów i członków Żywego Różańca;
3. prowadzi miesięczne nabożeństwa i podaje intencje na dany miesiąc;
4. współpracuje z moderatorem diecezjalnym;
5. tam, gdzie istnieje Parafialna Rada Żywego Różańca, koordynuje jej pracę, dbając o współpracę wszystkich zelatorów;
6. koordynuje funkcjonowanie róż internetowych, które istnieją w parafii.

4. Zadania i obowiązki moderatora diecezjalnego:

1. jest odpowiedzialny za Żywy Różaniec w diecezji;
2. organizuje spotkania zelatorów i moderatorów w diecezji;
3. raz w roku organizuje ogólnodiecezjalne spotkanie członków Żywego Różańca;
4. dba o formację teologiczną i duchową wszystkich członków Żywego Różańca;
5. na mocy swej nominacji jest członkiem Konferencji Moderatorów Diecezjalnych Żywego Różańca i uczestniczy w jej spotkaniach;
6. do wypełnienia swoich zadań może powołać Diecezjalną Radę Żywego Różańca, którą zatwierdza biskup diecezjalny;
7. czuwa nad realizacją zadań statutowych Żywego Różańca w diecezji
8. współpracuje z diecezjalnym dyrektorem Papieskich Dzieł Misyjnych;
9. koordynuje funkcjonowanie róż internetowych, które istnieją w diecezji.

5. Zadania i obowiązki Konferencji Moderatorów Diecezjalnych:

1. stanowi forum dzielenia się doświadczeniem w zakresie krzewienia modlitwy różańcowej;
2. koordynuje działania Żywego Różańca na terenie całej Polski;
3. wybiera w głosowaniu zwyczajnym spośród swoich członków trzech kandydatów do funkcji moderatora krajowego i przedstawia ich Konferencji Episkopatu Polski;
4. wybiera w głosowaniu zwyczajnym spośród moderatorów diecezjalnych pięciu kandydatów do zarządu Stowarzyszenia Żywy Różaniec;
5. przeprowadza zmiany statutu Stowarzyszenia Żywy Różaniec i przedstawia je do zatwierdzenia Konferencji Episkopatu Polski;
6. podejmuje decyzję o formalnym włączaniu do Stowarzyszenia Żywy Różaniec innych wspólnot różańcowych na ich wcześniejszą pisemną prośbę;
7. współpracuje z innymi ruchami różańcowymi.

6. Zadania i obowiązki zarządu Stowarzyszenia Żywego Różańca:

1. przygotowuje program i materiały formacyjne dla Żywego Różańca;
2. przygotowuje ogólnopolskie spotkania i rekolekcje dla członków Żywego Różańca;
3. służy radą i pomocą w rozstrzyganiu spornych kwestii odnoszących się do zachowywania statutu na szczeblu diecezjalnym.

7. Zadania i obowiązki moderatora krajowego Żywego Różańca:

1. reprezentuje Stowarzyszenie Żywy Różaniec na zewnątrz;
2. zwołuje spotkania zarządu Stowarzyszenia i Konferencji Moderatorów Diecezjalnych i im przewodniczy;
3. reprezentuje Żywy Różaniec przed Konferencją Episkopatu Polski i raz w roku przedstawia jej sprawozdanie z działalności Żywego Różańca;
4. współpracuje z dyrektorem Papieskich Dzieł Misyjnych w Polsce, redakcją miesięcznika „Różaniec” i wspólnotami, o których mowa w § 3 ust. 13.

PRZYWILEJE CZŁONKÓW ŻYWEGO RÓŻAŃCA

1. Każdy z członków Żywego Różańca, na podstawie przywileju udzielonego przez Stolicę Apostolską (Dekret Penitencjarii Apostolskiej z dnia 25.10.1967), może zyskać odpust zupełny pod zwykłymi warunkami w dniu:

1. przyjęcia do Stowarzyszenia Żywego Różańca;
2. uroczystości Narodzenia Pańskiego;
3. uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego;
4. uroczystości Zwiastowania Pańskiego;
5. uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny;
6. wspomnienia Najświętszej Maryi Panny Różańcowej;
7. uroczystości Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny;
8. święta Ofiarowania Pańskiego.

2. Uczestniczy w dobrach duchowych Zakonu Kaznodziejskiego.
3. Uczestniczy w obietnicach Najświętszej Maryi Panny dotyczących tych, którzy odmawiają różaniec.
4. Wszyscy członkowie Żywego Różańca są otoczeni modlitwą pozostałych członków Żywego Różańca, tak za życia, jak i po śmierci.

Niniejszy Statut Stowarzyszenia Żywy Różaniec został zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski podczas 393. Zebrania Plenarnego, na mocy Uchwały nr 21/393/2022 z dnia 11 października 2022 r., na czas nieokreślony.

 STATUT

 

Statut Stowarzyszenia Żywy Różaniec, zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski, określa, czym jest ta modlitewna wspólnota, jaka jest jej duchowość i struktura
organizacyjna oraz jakie są zadania jej członków. W oparciu o ten statut Zarząd Żywego Różańca, odpowiadając na pojawiające się pytania, przygotował „Kryteria przynależności
do Żywego Różańca”. Są to trzy obszary zaangażowania członków róż różańcowych: osobisty, wspólnotowy i apostolski.

Osobista modlitwa i formacja
Członek Żywego Różańca odmawia każdego dnia jeden dziesiątek różańca. Modlitwę łączy z rozważaniem tajemnicy różańcowej. Jedną tajemnicę rozważa przez miesiąc, potem zgłębia następną. Wypełniając to zadanie, stara się również o systematyczną formację. Uczestniczy w życiu sakramentalnym Kościoła, podejmuje osobistą lekturę duchową, bierze udział w rekolekcjach oraz w innych spotkaniach formacyjnych.

Przynależność do wspólnoty
Istotną cechą Żywego Różańca jest jego wymiar wspólnotowy. Przez łączność z innymi wzbogaca się modlitwa i apostolstwo każdego. Należy z wielką troską dbać o braterskie więzy
z członkami róż, a także o jedność z szerszą wspólnotą wierzących i jej pasterzami. – Przynależność do wspólnoty modlitewnej. Członek Żywego Różańca należy do dwudziestoosobowego zespołu (róża lub koło), który jest kierowany i animowany przez zelatora lub zelatorkę.

– Przynależność do wspólnoty lokalnej. Najczęściej róże posługują we wspólnocie parafialnej.
Duszpasterską opiekę nad nimi sprawuje proboszcz lub wyznaczony przez niego kapłan. Róże, których członkowie pochodzą z różnych parafii, poddają się duszpasterskiej opiece kapłana tej parafii, do której należy zelator lub zelatorka danej róży. Róże różańcowe powstałe w przestrzeni internetowej lub w inny sposób, mogą być włączone do Żywego Różańca jeżeli przyjmują jego statut. Inicjator czy założyciel takiej róży/koła współpracuje z proboszczem parafii, do której należy.

– Udział w spotkaniach wspólnotowych.
Członkowie każdej róży, w miarę swoich możliwości, uczestniczą w comiesięcznych spotkaniach formacyjnych, w czasie których dokonuje się wymiana tajemnic różańcowych. Spotkania te gromadzą członków wszystkich róż w kościele parafialnym lub odbywają się w gronie poszczególnych róż w domach. Ważnym przeżyciem wspólnotowym są również pielgrzymki Żywego Różańca.

Zaangażowanie apostolskie
Członkowie Żywego Różańca włączają się w apostolską posługę Kościoła. Czynią to najpierw przez modlitwę, polecając Bogu intencje wskazane przez Ojca Świętego, zarówno stałe (prośba o pokój na świecie oraz o błogosławieństwo dla rodzin) czy wskazane na dany miesiąc (papieskie intencje Apostolstwa Modlitwy), jak i te związane z ważnymi wydarzeniami dziejącymi się w świecie. Swoją modlitwą ogarniają oni również intencje polecone przez biskupów i duszpasterzy, a także inne intencje bliskie ich sercu.

Szczególnym zadaniem apostolskim podejmowanym przez Żywy Różaniec, zgodnie ze wskazaniem założycielki, bł. Pauliny Jaricot, jest troska o wsparcie misyjnego dzieła Kościoła. Wraz z modlitwą członkowie Żywego Różańca składają ofiarę na cele misyjne. Apostolska postawa członków róż wyraża się również czynnym udziałem w życiu wspólnoty parafialnej. Wspierają oni wszystkich duszpasterzy i parafian modlitwą, uczestniczą w liturgii i nabożeństwach, troszczą się o chorych i ubogich, pomagają innym lepiej poznać i umiłować modlitwę różańcową, angażują się w dzieła wskazane im przez duszpasterzy.

 

Od Soboru Trydenckiego modlitwa różańcowa stała się praktyką wszystkich rodzin chrześcijańskich. Wtedy to, chcąc uczynić ją modlitwą bardziej przystępną, ograniczono jej długość do pięciu dziesiątek.

„Chwała Ojcu” zatwierdzone przez Synod w Vaison (529), na uczczenie trzech Osób boskich, weszło do odmawianego Różańca na początku XVII w.
Najwięcej jednak do modlitwy różańcowej w Kościele przyczynili się papieże. Wśród niech pierwsze miejsce ma papież Klemens VIII, który wydał 19 bulli zachęcających wiernych do odmawiania tej modlitwy, oraz papież Leon XIII. W encyklice o Różańcu “Iucundasemper” uczył, że istotą Różańca jest odmawianie i rozmyślanie, połączenie modlitwy ustnej z rozważaniem Ewangelii. Leon XIII zwany „Papieżem różańca świętego”, wydał aż 13 encyklik różańcowych podkreślając rolę Maryi w dziejach Kościoła i świata. Ustanowił też październikowe nabożeństwo różańcowe w całym Kościele.

16 października 2002 r. Ojciec Święty Jan Paweł II listem apostolskim „Rosarium VirginisMariae”, „aby różaniec w pełniejszy sposób można było nazwać streszczeniem Ewangelii” wprowadził czwartą część różańca – tajemnice światła. Wprowadzenie nowej części, szczególnie poświęconej publicznej działalności Jezusa, poprzedzone było ponad 30-letnią modlitwą i kontemplacją Ojca Świętego. Odtąd cały różaniec liczy 20 tajemnic.

Jedną z form modlitwy różańcowej jest Żywy Różaniec, który powstał w drugiej połowie XIX w., dzięki „nienasyconemu pragnieniu poznania Boga” i wielkiemu zaangażowaniu młodej Francuzki z Lyonu, modlitwa różańcowa przeżywa niezwykły renesans. Mowa tu o bł. Bożej Paulinie Jaricot (1799 – 1862).

W wieku 17 lat, przed obliczem Czarnej Madonny, Paulina składa ślub czystości. Odwiedza ubogich i chorych, zachęca dziewczęta, by żyły pobożnie w swoich środowiskach, wynagradzając modlitwą i ofiarą zniewagi wyrządzane Najświętszemu Sercu Jezusa. Myśli jednocześnie, jak znaleźć źródło pomocy finansowej dla misji. Rozpoczyna zbieranie ofiar wśród dziewcząt „wynagrodzicielek”.  Wreszcie wpada na pomysł, aby każda z dziewcząt pozyskała 10 osób, a te następne 10 itd. Zebrane środki należało przekazać osobom odpowiedzialnym za dziesiątki, a ci setnikom i tysięcznikom. Zaangażowani w to dzieło mieli modlić się za misje i co tydzień złożyć skromną ofiarę. Przyjmując system Pauliny, 3 maja 1822 r., grupa świeckich utworzyła stowarzyszenie – Dzieło Rozkrzewiania Wiary. Mając zaledwie 23 lata, Paulina wycofuje się z życia aktywnego i oddaje kontemplacji. Przez jedną noc napisała traktat o nieskończonej miłości w Eucharystii. Wykorzystując sprawdzoną metodę, Paulina zakłada w Lyonie Stowarzyszenie Żywego Różańca składające się z piętnastoosobowych grup. Jako datę powstania przyjmuje się 8 grudnia 1826 r. Papież Grzegorz XVI stowarzyszenie zatwierdził 27 stycznia 1832 r. i nadał mu liczne odpusty. Patronką Żywego Różańca ustanowił młodziutką rzymską męczennicę – św. Filomenę, za przyczyną której Paulina w cudowny sposób odzyskała zdrowie. Żyjąc przez 9 lat w skrajnej nędzy, nękana różnymi chorobami zmarła rankiem 9 stycznia 1862 r. W 1963 r. papież Jan XXIII podpisał dekret o heroiczności cnót, a w 2020 został uznany cud dzięki Jej wstawiennictwu. Beatyfikowana 22 maja 2022 r. w rodzinnym mieście Lyonie,.

Do Polski Żywy Różaniec dotarł jeszcze w XIX w. W 1977 r. Prymas ks. kard. Stefan Wyszyński zatwierdził Ceremoniał Żywego Różańca, opracowany przez o. Szymona Niezgodę OP.

Ceremoniał w nowej wersji jest bardziej rozbudowany i był zarazem Statutem Żywego Różańca, gdyż zawierał wiele wskazówek i reguł dotyczących działalności Żywego Różańca w naszych parafiach. Dlatego tworząc Statut Stowarzyszenia Żywy Różaniec, wiele punktów zawartych w Ceremoniale znalazło się w Statucie.

 

2. Weselna Matko z Galilejskiej Kany,
Smutnemu światu uproś cud przemiany,
Byśmy z różańcem i w Komunii Bożej
Ujrzeli Pana w świetlanym Taborze.

3. Chryste, my krzyż swój codziennie dźwigamy,
Pomóż, bo sił brak i znów upadamy,
A chcemy dojść aż do ukrzyżowania
I być świadkami Twego zmartwychwstania.

4. O Matko Zielna, Matko Wniebowzięta,
Pamiętaj o nas, jak Matka pamięta,
Bramą Niebieską bądź nam, Różańcowa,
Tam Ci będziemy śpiewać wieczne: Zdrowaś…

 POBIERZ HYMN Z NUTAMI