BIELSK PODLASKI – Bazylika Mniejsza – Parafia Narodzenia NMP i św. Mikołaja

O parafii
Dane o parafii:
Założona: ok. 1430 r.
Mieszkańców: ok. 8500
Katolików: 3598

Do parafii należą:
Bielsk Podlaski – ulice: 3 Maja, 11 Listopada, Chopina, Ciołkowskiego, Glogera, Jagiellońska (do ul. Kazimierzowskiej), Kazimierzowska (do rzeki), Kilińskiego, Kluka, Kolberga, Kolejowa, Kopernika, Kościelna, Kościuszki, Krucza, Kryniczna (nr 2), Mickiewicza (do ul. Kazimierzowskiej), Narutowicza, Obwodowa, Piłsudskiego (numery parzyste do nr 52), Plac Ratuszowy, Poniatowskiego, Poświętna, Powstania Listopadowego, Powstania Styczniowego, Rejonowa, Sienkiewicza, Walecznych, Wierzbowa, Wita Stwosza, Zachodnia, Zamkowa, Żeromskiego, Żwirki i Wigury (numery nieparzyste).

Augustowo, Bańki, Malinowo, Nałogi, Niewino Kamieńskie, Niewino Popławskie, Niewino Stare, Stryki, Woronie.

Rys historyczny

Według starej tradycji przekazanej przez Ignacego Wawrzyńca H. Kapicę Milewskiego (1763-1817), rejenta grodzkiego brańskiego, pierwsza świątynia w Bielsku, zwanym też Bielsko została wzniesiona przez króla Władysława II Jagiełłę (ok. 1362-1434) – po chrzcie Litwy w 1386 roku. Kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, św. Mikołaja i Trzech Króli został ufundowany z pewnością przed 1430 r. przez Witolda (ok. 1348-1430), wielkiego księcia litewskiego (1413-1430). W tym roku (9 stycznia) wielki książę nadał szlachetnemu Andrzejowi wójtostwo w Bielsku (na prawach dziedzicznych), z poleceniem osadzania w mieście katolików: Polaków i Niemców.

W 1446 roku Kazimierz IV Jagiellończyk (1427-1492) nadał ks. Hieronimowi, proboszczowi bielskiemu dwóch włościan i daninę miodową. W 1457 roku proboszczem w Bielsku był ks. Chwalisław; w latach 1470-1473 roku ks. Klemens, a w 1474 ks. Maciej (Matjasz), wzmiankowany w latach 1474-1498, który zbudował w 1492 roku okazały drewniany kościół w stylu bazylikowym, a także: szkołę, dom dla nauczania rzymskokatolickich księży, budynki zajmowane przez proboszcza, ogród i cmentarz. Na prośbę ks. Macieja wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk (1461-1506) w poniedziałek w wigilię Narodzenia Pańskiego 1492 roku potwierdził witoldowe uposażenie, które stanowiły między innymi wsie: Pulsze i Kołby z ich chłopstwem (później doszły jeszcze: Samułki, Misiuki, Malinowo), łąki za Kotowiczami, dziesięcinę z niektórych majątków skarbowych i prywatnych; pozwolił zbudować młyn na rzece Żabiej w Pulszach, itd. Po 1506 roku król Zygmunt I Stary (1467-1548) wzniósł przytułek dla biednych z kaplicą św. Marcina (przy potoku Sered, po prawej stronie ul. Litewskiej), który był utrzymywany z dochodów z młyna wodnego Kiszczyn na rzece Białej oraz z ziemi nazywanej Wochnowszczyzna. W 1521 roku legat i nuncjusz papieski Zachariasz Ferreri nadał odpusty temu szpitalowi. Dawne nadania dla kościoła potwierdzali później: we wtorek po św. Łucji 1512 roku – król Zygmunt I Stary oraz w 1535 r. jego żona królowa Bona Sforza d’Aragona (1494-1557). Dzięki jej fundacji w 1535 roku kościół został odrestaurowany i podniesiony do godności prepozytury przez ks. Pawła Algimunta, księcia Holszańskiego (1485-1555), biskupa łuckiego (1507-1536). Oryginalne dokumenty kościoła parafialnego bielskiego z lat 1512-1575 przechowywane są obecnie w Archiwum Archidiecezjalnym w Białymstoku. Od 1604 roku Bielsk Podlaski stał się siedzibą dekanatu.

W latach „potopu szwedzkiego” (1655-1660) kościół został ograbiony i zdewastowany przez wojska kozackie i Jerzego Rakoczego II (1621-1660), księcia siedmiogrodzkiego (1648-1658) oraz w czasie najazdu wojsk moskiewskich kniazia Iwana Chowańskiego (1659-1660). W latach 1670-1674 roku na miejscu dotychczasowej świątyni wzniesiono nową, kosztem kanonika krakowskiego (od 1660) ks. Jana Małachowskiego herbu Nałęcz (1623-1699), prepozyta bielskiego (1666-1676), późniejszego biskupa chełmskiego (1676-1681) i krakowskiego (1681-1699). W 1679 roku świątynię przebudowano przy pomocy majstrów sprowadzonych z okolic Lublina. Na prośbę ks. kan. Mikołaja Tomisławskiego, prepozyta bielskiego (1688-1715), nową świątynię konsekrował w dniu 28 marca 1688 roku ks. Mikołaj Popławski herbu Trzaska (1636-1711), biskup inflancki (1685-1711). W 1770 roku hetman Jan Klemens Branicki (1689-1771) z Białegostoku, starosta brański (1709-1752), zbudował pod kościołem fundamenty i trzy piwnice. W marcu 1783 roku tenże kościół został rozebrany.

Na jego miejscu w latach 1783-1784 roku zbudowano istniejący do dzisiaj murowany kościół, z pomocą władz miejskich i kosztem siostry ostatniego króla Polski – Izabeli Branickiej z Poniatowskich, zwanej „Panią Krakowską” (1730-1808), żony wspomnianego Jana Klemensa Branickiego. Projektantem tej noeklasycystycznej świątyni był warszawski architekt Szymon Bogumił Zug (1733-1807), a kierownikiem budowy Jan Andrzej Zschernig (Czernisz). Fundamenty do nowej świątyni zaczęto zakładać 23 kwietnia 1783 roku. Drewno ofiarował z lasów królewskich Stanisław II August Poniatowski, król polski (1764-1795). Pierwsze nabożeństwo zostało w nim odprawione już 1 listopada 1783 r. Konsekracji dokonał dnia 9 października 1796 r. ówczesny proboszcz bielskiej prepozytury (1756-1797) ks. Jan Szyjkowski (1721-1797), biskup tytularny Sinope (13.11.1775), sufragan diecezji łucko-brzeskiej (1775-1797).

W 1816 roku staraniem ks. Mikołaja Andruszkiewicza, administratora bielskiego (1815-1816), zostały wstawione – w miejsce starych – nowe, trzygłosowe organy, które wykonał w 1815 roku warszawski organmistrz Dominik Pilichowski. Ich fundatorem był proboszcz białostocki ks. Kazimierz Kubeszowski (1765-1833). W 1816 roku cmentarz kościelny ogrodzono kamiennym murem, a w 1843 roku – staraniem ks. Jana Izbickiego proboszcza bielskiego (od 1823) – zbudowano obok kościoła murowaną dzwonnicę, zawieszając w niej dzwon zakupiony przez Aleksandra Bogusza, regenta ziemi bielskiej (1786). W 1902 roku staraniem ks. Adolfa Bilmina (1865-1904), proboszcza bielskiego (1899-1904), na ich miejsce wstawiono nowe (służą do dzisiaj), które wykonał organmistrz Piotr Wojciechowicz z Wilna. W 1912 roku – za czasów ks. Jana Nieczyporowicza (1877-1919), proboszcza bielskiego (1911-1919), sklepienie świątyni ozdobiono polichromią przedstawiającą Dwunastu Apostołów oraz położono posadzkę z terakoty.

W czasie działań wojennych w 1944 r. kościół został częściowo uszkodzony (rozbita ściana boczna, szyby, dach, zniszczony ołtarz i obraz św. Mikołaja). Konieczne remonty przeprowadzili: ks. Michał Sokołowski (1910-1980), ówczesny proboszcz (1943-1946) i ks. prał. Bronisław Kiełbassa (1883-1961), proboszcz i dziekan bielski (1946-1961). W 1988 roku kolejne poważne remonty podjął ks. mgr Antoni Zajączkowski (1944-1990), proboszcz parafii farnej (1987-1990), które – po jego nagłej śmierci – kontynuował ks. prał. dr Ludwik Olszewski.

W 1996 roku parafia obchodziła jubileusz 200-lecia konsekracji kościoła. Z tej okazji Ojciec Święty Jan Paweł II – na prośbę ks. Antoniego P. Dydycza, biskupa drohiczyńskiego – wyniósł 28 sierpnia tegoż roku bielską świątynię do godności Bazyliki Mniejszej.

Szczególnym wydarzeniem w życiu parafii było wyniesienie na ołtarze ks. kan. Antoniego Beszty – Borowskiego (1880-1943), proboszcza i dziekana bielskiego (1927-1943), który z grupą 50. bielszczan został bestialsko zamordowany przez Niemców w Lesie Pilickim, dnia 15 lipca 1943 roku. Ojciec Święty Jan Paweł II, w czasie pielgrzymki do Ojczyzny 13 czerwca 1999 r. w Warszawie, zaliczył go do grona błogosławionych wśród 108. polskich męczenników II wojny światowej. W rok po beatyfikacji, dnia 15 lipca 2000 r. doczesne szczątki bł. ks. Antoniego zostały uroczyście przeniesione z parafialnego cmentarza i złożone w relikwiarzu – trumience, która znajduje się w podstawie ołtarza bocznego Matki Bożej Różańcowej w Bazylice Mniejszej w Bielsku Podlaskim. Z dniem 2 lutego 2010 roku przy Bazylice Mniejszej w Bielsku Podlaskim ks. bp Antoni P. Dydycz powołał Podlaską Kapitułę Kolegiacką, ustanawiając bielską świątynię kolegiatą. Pierwszym prepozytem Kapituły został ks. prał. dr Ludwik Olszewski, proboszcz parafii w latach 1990-2012.

Na placu przykościelnym stoi murowana, dwukondygnacyjna dzwonnica zbudowana w 1843 roku w stylu klasycystycznym, staraniem ks. Jana Izbickiego (ur. 7 lutego 1793), proboszcza bielskiego (1828-1850). Po drugiej stronie ulicy stoi nowa, murowana, zbudowana w latach 1981-1986, staraniem ks. mgr. Tadeusza Tararuja (1919-1987), proboszcza bielskiego (1970-1987) oraz ks. Jana Koca, ówczesnego wikariusza (1975-1987), a następnie administratora tejże parafii (1987). W jej pobliżu znajduje się zabytkowa drewniana plebania, zbudowana w latach 1900-1903 staraniem wspomnianego ks. Adolfa Bilmina, która w latach 2000-2003 została odrestaurowana przez ks. prał. dr. Ludwika Olszewskiego i przeznaczona na Dom Pamięci bł. Ks. Antoniego Beszty – Borowskiego. W głębi posesji tuż przy ulicy stoi jeszcze jeden dom parafialny z 1909 roku, w którym, po gruntownym remoncie w latach 1999-2000 – przeprowadzonym przez ks. Ludwika Olszewskiego, mieści się obecnie Parafialny Oddział Caritas, Księgarnia bł. Antoniego Beszty-Borowskiego i świetlica „Promyk Dnia”.

Oprac. ks. dr Zbigniew Rostkowski

Wspólnoty parafialne
Akcja Katolicka
Apostolat Modlitwy za Kapłanów „Margaretka”
Domowy Kościół
Koło Przyjaciół „Radia Maryja”
Obrońcy Życia – Duchowa adopcja
Odnowa w Duchu Świętym
Parafialny Zespół Caritas
Pomocnicy Maryi
Stowarzyszenie Żywego Różańca
Zgromadzenie zakonne

Zgromadzenie Sióstr Dominikanek Misjonarek Jezusa i Maryi
W parafii od 23 sierpnia 1992 roku

Adres:
ul. Żeromskiego 34
17-100 Bielsk Podlaski
tel.: 85/730 25 43
e-mail: [email protected]

Aktualności

Jubileusz 90-lecia o. Leona Knabita OSB

,,Może zmęczony, ale cierpliwy; słaby fizycznie, ale mocny mocą wiary i miłości” – tak o o. Leonie Knabicie OSB z Opactwa Benedyktynów mówił 6 lutego 2020 r. bp Antoni Pacyfik Dydycz podczas dziękczynnej Eucharystii w Bazylice Mniejszej w Bielsku Podlaskim. Znany mnich z Tyńca, słynący z poczucia humoru w miejscu przyjęcia chrztu św. przeżywał jubileusz 90-lecia.

Świętość? Polecam…

Młodzież z par. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny oraz świętego Mikołaja z Bielska Podlaskiego wraz z rodzicami, dziadkami oraz duszpasterzami 18 września 2019 r. postanowili uczcić patrona Polski, nie tylko podczas wieczornej Eucharystii.

W rodzinie siła

Pod takim hasłem 9 czerwca 2019 r. już po raz drugi w ogrodach bielskiej bazyliki odbył się piknik rodzinny. Była to parafialna forma dziękczynienia w 20. rocznicę pobytu Ojca Świętego Jana Pawła II w Drohiczynie.

Mapa

Kancelaria parafialna

Czynna pon – sob w godzinach:
8:00 – 9:30, 16:30 – 18:00

Msze Święte

Niedziele i święta:
7:00, 8:30, 10:00, 12:00, 18:00
Dni powszednie:
7:00, 18:00

Inne nabożeństwa

Msze święte w święta nie będące dniami wolnymi od pracy:
7:00, 8:30, 10:00, 18:00

Odpusty:
8 września – Narodzenie Najświętszej Maryi Panny
6 grudnia – św. Mikołaja

Nabożeństwo adoracyjne:
6-8 września

Rocznica poświęcenia kościoła:

Księża w parafii

Proboszcz

Ksiądz kanonik Ryszard Zalewski (1980)

Dziekan bielski
Wikariusz

Ksiądz dr Adam Banaszek (2008)

Emeryt