WYSZKI – Parafia świętego Andrzeja Apostoła

O parafii

Dane o parafii:
Założona: 19.06.1457 r.
Mieszkańców: 1420
Katolików: 1170

Punkty duszpasterskie:
– kościół parafialny
– kaplica w Pulszach pw. Przemienienia Pańskiego

Do parafii należą:
Kalinówka, Kowale, Krupice, Łubice, Łuczaje, Mieszuki, Niewino Borowe, Niewino Leśne, Pulsze, Sasiny, Szczepany, Szpaki, Tworki, Warpechy Nowe, Warpechy Stare, Wyszki Zakrzewo.

Rys historyczny

Pierwotnie miejscowość nazywała się – Piórkowo lub Piórkow (w XVI w. pojawia się już nazwa Vyski). Pierwszy drewniany kościół pw. Zwiastowania NMP, św. Andrzeja Apostoła, św. Anny i Znalezienia Krzyża Świętego został ufundowany w niedzielę przed świętem Męczeństwa św. Jana Chrzciciela, czyli 28 sierpnia 1457 roku. Jego fundatorem był właściciel tej wsi Wisław z Piórkowa herbu Ślepowron, podsędek ziemski bielski (1454-1457), razem ze swymi bratankami: Pawłem, Tomaszem, Andrzejem, Stanisławem i Jakubem. Uposażenie kościoła stanowiły wówczas: dwie włóki ziemi, dwie łąki, wieś Kołby i młyn za Piórkowem. Pierwszym plebanem został ks. Andrzej, który występował w aktach Konsystorza Janowskiego do 1478 roku. W 1522 r. proboszczem był ks. Stanisław z Mazowsza. W 1498 roku posługiwano się już nazwą Wyszki, w miejsce dotychczasowej – Piórkowo. Ks. Paweł Algimunt książę Holszański (1485-1555), biskup łucki (1507-1536), w dniu 7 lipca 1522 roku wydzielił parafię wyszkowską z trzynastu wsi szlacheckich („okolic”).
W czasie „potopu szwedzkiego” kościół został ograbiony, a ks. Mikołaj Piekutowski, ówczesny proboszcz wyszkowski (1648-1665), ciężko raniony. W 1779 roku spłonęły najstarsze dokumenty i księgi w czasie pożaru plebani.
W 1804 roku został zbudowany w kościele chór kosztem dziedzica Kiewłak – porucznika kawalerii narodowej Wojsk Polskich – Juliana Kiersnowskiego (1769-1813), sędziego grodzkiego brańskiego (1804) i sędziego ziemi bielskiej (ok. 1810-1813) i jego żony miecznikowej Bogumiły z Kłanickich (1776-1810). Dobrodziejem kościoła w tymże roku był również parafianin wyszkowski Jan Niewiński (1774-1834) zwany „Białoszow” i jego żona (ślub 13 lutego 1795) Ewa (1792-1834), którzy ufundowali ośmiogłosowe organy. W 1808 roku kościół oszalowano tarcicami. W 1857 r. został rozpoczęty generalny remont przez ks. Justyna Nikodema Ściepuszyńskiego (1805-1880), proboszcza wyszkowskiego (1843-1880). W latach carskich represji został on aresztowany i osadzany w więzieniu (27 września 1863).
Pierwsza, drewniana świątynia została rozebrana w 1902 roku. Tego samego roku dnia 7 lipca rozpoczęto budowę nowego, murowanego kościoła pw. Andrzeja Apostoła, pod kierunkiem ks. Wincentego Wojtekunasa (ur. 1873), proboszcza wyszkowskiego (1901-1907). Msze św. sprawowano wówczas w kaplicy w Pulszach lub w domu pogrzebowym. Uroczystego poświęcenia nowej świątyni zbudowanej w stylu neogotyckim, dokonał 28 sierpnia 1905 roku ks. prał. Jan Kurczewski (1854-1914), kanonik Wileńskiej Kapituły Katedralnej. W tym też roku świątynia została konsekrowana przez ks. Edwarda Libera barona von Roppa (1851-1939), biskupa wileńskiego (1904-1907).
Podczas I wojny światowej wojska rosyjskie skonfiskowały dzwony, a sama świątynia została mocno uszkodzona w czasie ostrzału artyleryjskiego. Po ustaniu działań wojennych, konieczne remonty przeprowadził ks. Bolesław Wincenty Jarocki (1868-1922), ówczesny proboszcz wyszkowski (1910-1922). Pod koniec II wojny światowej wycofujące się niemieckie oddziały SS w dniu 30 lipca 1944 roku wysadziły wieże kościelne i zburzyły fronton, uszkadzając sklepienie i ściany. W prowizorycznie odremontowanej świątyni od 26 lipca 1945 roku zaczęto odprawiać nabożeństwa. Jej odbudowa, którą rozpoczął ks. Izydor Niedroszlański (1887-1950), proboszcz wyszkowski (1930-1948), trwała wiele lat i zakończono ją dopiero w 1961 roku, zmniejszając niestety gotyckie wieże. Pracami kierował ówczesny duszpasterz (1948-1962) ks. Tomasz Miłkowski (1906-1963).
Obok kościoła stoi murowana plebania, zbudowana w 1978-1979 roku staraniem ks. kan. Edmunda Tararuja (prob. 1977-1985). W latach 2010-2011 staraniem proboszcza ks. dr. Andrzeja Ulaczyka teren przy plebanii został całościowo zagospodarowany.

Kaplica:
Pulsze (dawniej: Pulsy) – Drewniana kaplica pw. Przemienienia Pańskiego, położona jest na starym cmentarzu. Pierwsza kaplica pw. Trójcy Przenajświętszej, św. Stanisława Biskupa i Męczennika – jako kościół filialny parafii bielskiej – została wzniesiona przez ks. Stanisława Jacka Bolko herbu Rogala (zm. 1624), proboszcza bielskiego (1604-1624). Jej poświęcenia dokonał 18 listopada 1613 roku ks. Jan Szyjkowski (1721-1798), proboszcz prepozytury bielskiej (1756-1797), biskup tytularny Sinope (13.11.1775), sufragan łucki okręgu brzeskiego (1775-1798). W 1848 roku kaplica ta spłonęła. Kolejna została zbudowana w latach 1849-1850, staraniem miejscowej ludności. Od 1846 roku kaplica w Pulszach należy do parafii wyszkowskiej (wcześniej do Bielska Podlaskiego).

Oprac. ks. dr Zbigniew Rostkowski

Wspólnoty parafialne
Apostolat Modlitwy za Kapłanów „Margaretka”
Stowarzyszenie Żywego Różańca
Szkolne Koła Caritas

Mapa

Kancelaria parafialna

Czynna:

 

Msze Święte

Niedziele i święta:
kościół parafialny: 9:00, 12:15, kaplica w Pulszach: 10:45
Dni powszednie:
7:00

Inne nabożeństwa

Msze św. w święta niebędące dniami wolnymi od pracy:
kościół parafialny: 9:00, 17:00
kaplica w Pulszach: 10:45

Odpusty:
26 lipca – św. Anny
30 listopada – św. Andrzeja Apostoła

Nabożeństwo adoracyjne:
święto św. Andrzeja Apostoła i dwa dni następne

Rocznica poświęceni kościoła:

Księża w parafii