STOCZEK – Parafia św. Stanisława Biskupa Męczennika

O parafii

Dane o parafii:
Założona: 1515 r.
Erygowana: 14.01.1518 r.
Mieszkańców: 2866
Katolików: 2854

Punkty duszpasterskie:
– kościół parafialny
– kaplica w Toporze pw. św. Adama Chmielowskiego

Do parafii należą:
Drgicz, Gajówka Wschodnia, Gajówka Zachodnia, Grabiny, Księżyzna, Lipki Stare, Lipki Nowe, Marianów, Miednik, Stoczek Węgrowski, Topór, Wieliczna, Wycech, Zgrzebichy.

Rys historyczny

Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała – Miednik. W 1378 roku książę mazowiecki Siemowit III (zm. 1381) nadał prawo chełmińskie dla tej wsi, która była wówczas własnością „urodzonego” Wawrzyńca Pieńka. W pobliżu starej osady w 1482 roku powstała – zdaniem niektórych – druga o nazwie Stoczek, założona przez miejscowego dziedzica Stanisława Wąsowskiego herbu Łada (1462-1529), która z czasem wyparła wcześniejszą. W aktach kościelnych z 1518 roku pojawia się jeszcze określenie: Miednik czyli Stoczek. W tym czasie Stoczek należał do parafii w Kamieńcu nad Bugiem (dzisiaj: Kamieńczyk), która wchodziła w skład dóbr kolegiaty pułtuskiej.

Pierwszym, który w 1482 roku rozpoczął starania u doktora medycyny ks. Piotra z Chodkowa/Chotkowa Chotkowskiego (zm. 15 sierpnia 1497 r.), kanclerza książęcego (1471) i biskupa płockiego (1481-1497), o ustanowienie parafii w Stoczku, był wspomniany Stanisław Wąsowski brat Marcia kanonika warszawskiego. W 1515 roku uzyskał on zgodę ks. Erazma Ciołka (1474-1522), biskupa płockiego (1503-1522), na utworzenie nowej parafii i rozpoczął budowę kościoła w miejscu, w którym stoi obecny kościół murowany. Na ułożonym z kamieni fundamencie, razem z innym dziedzicem Stoczka Stanisławem Olędzkim (1490-1575), postawił skromną świątynię pw. Najświętszej Maryi Panny i św. Zygmunta – z drewna toporem obrabianego. Akt erekcji parafii podpisał 14 stycznia 1518 r. wspomniany ks. biskup Erazm Ciołek z Płocka. (Zachował się on do dzisiaj w oryginale). Uposażenie nowej parafii stanowiły: półtorej włóki ziemi w Stoczku i jedna włóka w Zgrzebichach, dziesięciny z Kołodziąża i Ugoszczy (dzisiaj Mrozowa Wola). Po śmierci Stanisława Wąsowskiego (zm. 1526) Stoczek i okoliczne dobra z ręką jego córki Katarzyny przejął Stanisław Olędzki herbu Rawicz, wojski mielnicki (1530-1533). Olędzcy byli właścicielami Stoczka i kolatorami kościoła w ciągu XVI wieku.

Dnia 2 lipca 1518 roku archidiakon płocki ks. Mikołaj Wilkanowski dokonał poświęcenia kościoła. Pierwszym proboszczem, którego mianował biskup płocki, został ks. Laurenty (Wawrzyniec) (zm. 1540). Tę funkcję pełnił w latach 1518-1540. Organizując życie parafialne wraz z ks. wikariuszem Franciszkiem otworzył on szkołę – pierwszą w historii Stoczka. Kolejnym proboszczem (1540-1562) został mianowany ks. Walenty Kudelski (zm. 1562).

Stały rozwój miejscowości zmusił ks. Stanisława Obryckiego, kolejnego stoczkowskiego proboszcza (1583-1605) do rozbudowy kościoła. Wówczas to została dobudowana zakrystia, a słomiany dach zastąpiono deskami. Konsekracji kościoła dokonał 20 czerwca 1590 roku ks. Stanisław Brzozowski (zm. 1596), biskup tytularny Lacedemonia (20 maja 1585 r.), sufragan płocki (1585-1596).

W czasie „wojny północnej” świątynia w Stoczku została ograbiona i zdemolowana przez przechodzące wojska. Ks. Franciszek Trzepowski, ówczesny proboszcz (1712-1725), wraz z księdzem wikariuszem, nie mogąc wywiązać się z nałożonej przez Szwedów kontrybucji, zmuszeni byli szukać schronienia w lasach miednickich.

Do budowy nowego kościoła zachęcał w 1711 roku ks. Ludwik Bartłomiej Załuski (zm. 24 grudnia 1721 r.), biskup płocki (1699-1721), ale parafianie nie byli w stanie wypełnić tego zadania – z racji na ubóstwo spowodowane wojną północną. Dopiero w 1723 roku rozpoczęto budowę nowej świątyni, którą zakończono w kwietniu 1724 roku, kosztem miejscowego dziedzica Wojciecha Pudłowskiego (zm. 27 września 1738 r.). Stary kościół zawalił się tej wiosny w czasie silnej burzy. Nową świątynię pw. św. Stanisława poświęcił 2 maja 1724 roku ks. kan. Jan Wiśniewski, delegat biskupa płockiego. Konsekrował go 2 lipca 1739 roku ks. Marcin Załuski (1700-1768), biskup tytularny Drasus (7 maja 1732 r.), sufragan płocki (1732-1765). Patronami parafii obrano wówczas św. Marię Magdalenę i św. Wawrzyńca. Kolatorami ówczesnego kościoła byli: syn fundatora – Ignacy Pudłowski (zm. 1777) i jego żona Franciszka z Zembruskich (zm. 1778). W 1830 roku ks. Jan Kozanka Lipka z Lipek (1800-1888), pochodzący ze stowarzyszenia księży bartoszków w Węgrowie, dokonał gruntownego remontu świątyni. Kolejna dziedziczka Stoczka – Elżbieta z Kisielnickich Cichocka, żona Adolfa, w 1838 roku wydzieliła ziemię pod cmentarz, a w 1860 roku dokonała restauracji drewnianego kościoła.

Ponieważ stary kościół nie nadawał się do dalszego remontu (zamknięty 18 maja 1895), w dniu 4 marca 1893 roku parafianie uchwalili fundusz na budowę nowej świątyni. Prace budowlane rozpoczęto 12 czerwca 1895 roku. Kamień węgielny poświęcił 28 lipca 1895 roku ks. Stanisław Broniszewski (1827-1915), dziekan węgrowski (1880-1915). Świątynia pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika została wzniesiona w latach 1895-1897, staraniem ks. Stefana Obłozy (1847-1924), proboszcza stoczkowskiego (1893-1902) oraz miejscowych ziemian, szlachty i włościan. Projekt kościoła w stylu neoromańskim (Rohbau) wykonał arch. Kazimierz Zajączkowski (1854-1904), główny budowniczy powiatu węgrowskiego (1881-1904). Jej poświęcenia dokonał 28 sierpnia 1897 roku wspomniany dziekan węgrowski. Konsekracja odbyła się dwa lata później 27 sierpnia 1899 roku pod przewodnictwem ks. Franciszka Leliwy Jaczewskiego (1832-1914), biskupa lubelskiego i administratora apostolskiego diecezji podlaskiej (1889-1914).

Obok kościoła stoi piętrowa, murowana plebania zbudowana w latach 1980-1984, przez ks. Juliana Jaszewskiego (prob. 1972-1987). Na posesji parafialnej znajduje się także budynek starej, drewnianej plebanii wzniesionej w pierwszej połowie XIX wieku.

Oprac. ks. dr Zbigniew Rostkowski

Wspólnoty parafialne
Akcja Katolicka
Apostolat Modlitwy za Kapłanów „Margaretka”
Grupa Modlitewna św. Ojca Pio
Koło Przyjaciół „Radia Maryja”
Krąg Biblijny
Parafialny Zespół Caritas
Stowarzyszenie Żywego Różańca
Wspólnota Krwi Chrystusa

Mapa

Kancelaria parafialna

Czynna:

Msze Święte

Niedziele i święta:
kościół parafialny: 9:00, 11:00, 17:00; kaplica w Toporze: 10:15
Dni powszednie:
17:00

Inne nabożeństwa

Msze św. w święta niebędące dniami wolnymi od pracy:
kościół parafialny: 10:00, 17:00
kaplica w Toporze: 18:00

Odpusty:
8 maja – św. Stanisława Biskupa i Męczennika
22 lipca – św. Marii Magdaleny

Nabożeństwo adoracyjne:
6-8 grudnia

Rocznica poświęcenia kościoła:

Księża w parafii