BOĆKI – Parafia świętego Józefa i świętego Antoniego

O parafii

Dane o parafii:
Założona: 13.04.1513 r.
Mieszkańców: 4300
Katolików: 1990

Punkty duszpasterskie:
– kościół parafialny
– kaplica w Krasnowski pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy

Do parafii należą:
Andryjanki, Andryjanki Kolonia, Boćki, Chraniboły, Dubno, Dydule, Dziecinne, Hawryłki, Jakubowskie, Knorydy, Krasnowieś, Mokre, Nurzec, Olszewo, Pasieka, Skolimowo, Starowieś, Szumki, Wandalin, Wiercień, Wygonowo, Wylan.

Rys historyczny

W 1499 r. wzmiankowany był Ancuta z Bockow. Na początku XVI wieku istniały dwie osady o nazwie Boćki, leżące po obu stronach rzeki Nurzec. Część po lewej stronie (Zarzecze) należała – z nadania króla polskiego (1501-1506) Aleksandra Jagiellończyka (1461-1506) – do ziemianina mielnickiego Stanisława Montewicza i Iwaszki Hlebowicza. Część prawobrzeżną w dniu 17 września 1509 roku nadał król Zygmunt I Stary Iwanowi (Iwaszce) Semenowiczowi Sapieże (zm. pomiędzy 13 a 21 maja 1517), sekretarzowi Wielkiego Księstwa Litewskiego (1488) i marszałkowi hospodarskiemu (1504-1517), pierwszemu wojewodzie podlaskiemu (1513-1517). W akcie nadania król zezwolił na osadzenie nad Nurcem miasteczka na prawie magdeburskim, co oznaczało, że Boćki otrzymały wówczas prawa miejskie. W 1512 roku Stanisław Montewicz oraz Iwaszko Hlebowicz – na zasadzie zamiany za wieś Brzeźnica – oddali swoją część Sapieże, który połączył obie osady w jedną.

Wspomniany Jan (Iwaszko) Semenowicz Sapieha, który był konwertytą z prawosławia, w dniu 30 kwietnia 1513 roku ufundował pierwszy, drewniany kościół pw. Ducha Świętego, Wniebowzięcia NMP, św. Jana Chrzciciela, św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy, św. Józefa Oblubieńca NMP i św. Antoniego Padewskiego, nadając mu dziesięcinę snopową z folwarków w Andryjankach, Knorydach i Dubnie oraz inne przywileje. Pracę duszpasterską powierzono wówczas ks. Aleksemu. W 1517 roku funkcję proboszcza pełnił już ks. Bartłomiej Mężeński (1517-1526), a wikariusza ks. Jakub z Moczydeł. Plebanem boćkowskim w latach 1528-1550 był ks. Mikołaj Paczkowski, w latach 1550-1554 ks. Andrzej Gromadzki, a w latach 1554-1572 ks. Marcin Owieczkowski, absolwent Akademii Krakowskiej (1554). W czasie wojen szwedzkich na przełomie 1659 i 1660 roku Boćki i kościół zostały doszczętnie zniszczone przez wojska moskiewskie księcia Iwana A. Chowańskiego „Tararuja” (zm. 17 września 1682), wojewody tulskiego (1650-1656), mohylewskiego (1656-1666).

W 1703 roku na miejscu poprzedniego kościoła zbudowano kolejny, drewniany, dzięki staraniom ks. Kazimierza Sturzymowskiego, proboszcza boćkowskiego (1698-1722). Jego konsekracji dokonał w 1726 r. ks. Stefan Rupniewski (1671-1731), biskup łucki (1721-1731). Kościół ten w 1828 roku został zamknięty, gdyż groził zawaleniem, a potem całkowicie rozebrany (1850). Na jego miejscu stoi do dziś w parku żelazny krzyż, ufundowany przez parafian w 1916 roku.

W tej sytuacji nabożeństwa parafialne zaczęto sprawować w murowanym kościele klasztornym ojców reformatów pw. św. Józefa Oblubieńca NMP i św. Antoniego Padewskiego, który znajdował się przy wylocie gościńca bielskiego z miasta. Ufundowali go Józef Franciszek Sapieha (1670-1744), podskarbi nadworny litewski (1706-1709; 1713-1744) i jego żona (od 1709) Krystyna z Branickich (ok. 1688-1761), wraz z córką Teresą (1723-1777). Okazją ku temu stała się cenna relikwia Ciernia z Korony Chrystusowej, która miała być przechowywana w tej świątyni. Razem z nią został wzniesiony klasztor Zakonu Braci Mniejszych św. Franciszka – reformatów. Zgodę na nową fundację wyraziła kapituła Prowincji Wielkopolskiej pw. św. Antoniego Padewskiego, która odbyła się w Łąkach Bratiańskich w dniu 26 sierpnia 1725 roku. W dniu 5 czerwca 1726 roku rozpoczęto budowę kościoła oraz klasztoru o dwóch kondygnacjach i trzech skrzydłach otaczających świątynię, według projektu brata zakonnego Mateusza Osieckiego (zm. 29 lipca 1741). W dniu 19 lipca 1730 roku poświęcono kamień węgielny. Budowę kościoła zakończono 28 września 1739 roku. Jego konsekracji dokonał w XV niedzielę po Zielonych Świątkach, czyli 7 września 1744 roku ks. Stanisław Rajmund Jezierski (1698-1782), biskup bakowski (1737-1782) z Mołdawii.

Z polecenia wdowy Krystyny z Branickich Sapiehy obok kościoła zbudowano w latach 1744-1746 murowaną dzwonnicę – wieżę zegarową, według projektu pułkownika Jana Henryka Klemma, architekta Jana Klemensa Branickiego z Białegostoku (1689-1771). Kolejnymi kolatorami boćkowskiej parafii były rody: Branickich i Potockich (1752).

Po Powstaniu Listopadowym we wrześniu 1832 roku rząd carski usunął zakonników do Różanegostoku i skonfiskował beneficjum. W 1902 roku klasztor przejęli prawosławni, którzy po czterech latach w 1906 roku zwrócili katolikom pomieszczenia klasztorne na górze i dole. W 1912 roku prawosławni rozebrali klasztor, a cegłę przekazali na budowę cerkwi w Andryjankach. Duże szkody wyrządzili żołnierze w dniu 30 lipca 1944 roku, niszcząc dach i wiele paramentów liturgicznych. Po ustaniu działań wojennych restaurację kościoła rozpoczął ks. kan. Jan Warpechowski (1879-1946), ówczesny proboszcz boćkowski (1909-1946).

Uwzględniając wielowiekowy kult ku czci św. Antoniego Padewskiego, ks. bp Antoni Dydycz w dniu 17 stycznia 2000 r. podniósł boćkowską świątynię do godności Sanktuarium św. Antoniego Padewskiego.

Obok kościoła znajduje się nowa, murowana plebania, której budowę rozpoczął w 1976 roku ks. Michał Sokołowski (1910-1980), ówczesny proboszcz (1946-1980), a zakończył w 1982 roku kolejny proboszcz (1980-1988) ks. Tadeusz Biały (1926-1988). Na placu kościelnym stoi również budynek parafialny odrestaurowany w latach 1966-1967, staraniem wspomnianego ks. Michała Sokołowskiego.

Naprzeciwko kościoła po drugiej stronie drogi stoi stara, drewniana plebania, wzniesiona w 1913 roku przez ks. kan. Jana Warpechowskiego (1879-1946), proboszcza boćkowskiego (1909-1946).

Kaplica
Krasnowieś – kaplica pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy, zbudowana została w latach 1983-1984, staraniem wspomnianego ks. Tadeusza Białego. Jej poświęcenia w dniu 27 czerwca 2000 r. dokonał ks. Antoni P. Dydycz, biskup drohiczyński.

Oprac. ks. dr Zbigniew Rostkowski

Wspólnoty parafialne
Parafialny Zespół Caritas
Stowarzyszenie Żywego Różańca
Szkolne Koła Caritas

Mapa

Kancelaria parafialna

Czynna:

Msze Święte

Niedziele i święta:
kościół parafialny: 8:30, 10:00, 12:00, kaplica w Krasnowsi: 11:00 (lipiec 14:00)
Dni powszednie:
7:00, 18:00

Inne nabożeństwa

Msze św. w święta niebędące dniami wolnymi od pracy:
kościół parafialny: 10:00, 18:00

Odpusty:
19 marca – św. Józefa Oblubieńca NMP
13 czerwca – św. Antoniego

Nabożeństwo adoracyjne:
15-17 sierpnia

Rocznica poświęcenia kościoła:

Księża w parafii

Rezydent

Ksiądz mgr Krzysztof Żero (1982)

Redaktor Tygodnika "Niedziela", Notariusz Sądu Biskupiego